ДМИ текширувлари: биринчи ярим йилликда иш берувчилардан қанча маблағ ундирилди ва кимлар кўрсатмалар олди

Ижтимоий тармоқларда ташкилотлар томонидан меҳнат қонунчилигининг бузилишлари тобора кўпроқ муҳокама қилинмоқда. Ходимлар эса шикоят билан ДМИга тез-тез мурожаат қила бошладилар. Бу эса ташкилотларда тез-тез текширувлар ўтказилишига, шунингдек, жазо ва кўрсатмалар берилишига олиб келмоқда. Фақат биринчи ярим йилликнинг ўзида иш берувчилардан ходимлар фойдасига юз миллиард сўмдан ортиқ маблағ ундирилди. Баъзи компаниялар фақат кўрсатмалар олмоқда. Аммо меҳнат қонунчилигини такроран бузганлик учун ташкилотлар маъмурий жавобгарликка тортилади. Қандай қонун бузилишлари ДМИнинг жазолари ва кўрсатмаларига олиб келади, биринчи ярим йилликда меҳнат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун иш берувчилардан қанча маблағ ундирилди, нашрда ўқинг.

ДМИ томонидан ўтказилган назорат тадбирлари якунига кўра, биринчи ярим йилликда иш берувчилардан 129 млрд 769 млн сўм ундирилди. Шундан 20 млрд 663 млн сўми суд орқали ундирилди. Бундай чоралар ходимларга иш ҳақи ва унга тенглаштирилган тўловларнинг тўланмаганлиги билан боғлиқ. Бунда, қонунбузарликлар нафақат йирик ташкилотларда, балки кичик ва ўрта бизнесда ҳам аниқланди.

Ўзбекистонда бундай ҳолатлар эндиликда кам учрайдиган ҳол эмас. Аввал иш берувчидан иш ҳақини тўламаганлиги учун 100 млн сўмдан ортиқ компенсация ундирилгани ҳақида ёзган эдик. Компаниядаги бундай қонунбузарликлар жиддий оқибатларга олиб келиши мумкин. Шунинг учун қонунчилик талабларига аниқ риоя қилиш муҳим. Бу нафақат иш ҳақини тўлаш, балки бошқа талабларга ҳам тегишли.

Kadrovik.uz тавсия қилади

 

• Иш ҳақи қандай тўланади
• Қачон ходимни иш ҳақи сақланмайдиган таътилга чиқариш мумкин
• Меҳнат инспекциясининг текшируви: қандай ҳолларда ўтказилади ва кадрлар бўлимининг ходими унга қандай тайёрланиши керак

15 август куни меҳнат инспекцияси ўзининг telegram каналида меҳнат қонунчилиги бузилиши билан боғлиқ яна бир ҳолат ҳақида хабар берди. Шота Руставели кўчасини реконструкция қилиш учун масъул бўлган пудратчилар ва Vinera Tower компанияси меҳнатни муҳофаза қилиш талабларига риоя қилмаган. Ишчиларга шахсий ҳимоя воситалари берилмаган, хавфсизлик техникаси бўйича йўриқномалар ўтказилмаган ва қурилишда ХТ талабларига риоя қилинмаган.

Текширув натижаларига кўра, ушбу компанияларга кўрсатма ёзилиб, қонун бузилиши ҳолларини бартараф этиш топширилди. Агар қонун бузилишлари бартараф этилмаса ёки уларга такроран йўл қўйилса, компаниялар маъмурий жавобгарликка тортилади.

Ўқишни тавсия қиламиз

 

• Ташкилотда меҳнат муҳофаза қилиш қандай ташкл этилади
• Меҳнат шароитлари бўйича иш ўринлари аттестацияси қандай ўтказилади
• Ишлаб чиқаришдаги бахтсиз ҳодисалар қандай ҳисобга олинади ва текширилади
• Иш берувчилар меҳнатни муҳофаза қилишни ташкил этишда қандай хатоларга кўп йўл қўяди

Иш ҳақини тўламаслик ва меҳнатни муҳофаза қилиш талабларини бузиш – бу иш берувчини ДМИ текшириши мумкин бўлган сабабларнинг ҳаммаси эмас. Меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатларининг ҳар қандай бузилиши бунга сабаб бўлиши мумкин. Kadrovik PRO маълумот-эксперт тизимида иш берувчилар нафақат ходимлар билан низоларга, балки ДМИ томонидан кўрсатмалар ёки жарималарга олиб келиши мумкин бўлган кадрлар тартиб-таомилларида қандай хатоларга кўп йўл қўйиши ҳақида батафсил ўқишингиз мумкин.

Эслатиб ўтамиз, 2025 йил сентябрдан бошлаб ДМИ иш берувчини текширув ҳақида олдиндан огоҳлантирмаслик ҳуқуқига эга. Бу ҳақида батафсил «Меҳнат муносабатлари тизимига ёндашувлардаги ўзгаришлар. 2025 йил сентябрь ойидан бошлаб ишда нималарни ҳисобга олиш керак» нашрида ўқинг.

Kadrovik.uz тавсия қилади

 

• Ташкилотларда турли кадрлар тартиб-таомилларида қандай хатоларга кўп йўл қўйилади
• Меҳнат низосини судда кўрилишига қандай тайёргарлик кўриш керак
• Қачон иш берувчи иш ҳақи ва бошқа тўловларни кечиктирганлик учун моддий жавобгар бўлади
• Иш берувчи ходим олдида қандай моддий жавобгар бўлади
• Низолар меҳнат низолари бўйича комиссия (МНК) томонидан қандай кўриб чиқилади
• Иш берувчининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш шартномаси (ОСГОР) қандай тузилади