ПФ-126-сон Президент Фармонида вазирлик ва идораларга Меҳнат кодексига ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги Қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш топширилди. Лойиҳа август ойининг охирига қадар Олий Мажлисга кўриб чиқиш учун тақдим этилиши керак. Шу билан бирга, Президент Фармонида лойиҳа ўз ичига олиши лозим бўлган ўзгартиришлар рўйхати тасдиқланди. Улар орасида электрон меҳнат дафтарчаси мавжуд бўлган ходимларнинг қоғоз шаклидаги меҳнат дафтарчаларини юритилиши, шунингдек бошқа ишга ўтказиш ёки ишга қабул қилиш чоғида буйруқ чиқарилишининг бекор қилинишини айтиб ўтиш мумкин. Меҳнат кодексига айнан қандай ўзгартиришлар киритиш режалаштирилмоқда, kadrovik.uz нашрида ўқинг.

 

04.08.2025 йилдаги ПФ-126-сон ПрезидентФармони билан меҳнат муносабатлари, касбга тайёрлаш ва иш берувчиларни рағбатлантириш тизими такомиллаштирилиши ҳақида аввал ёзган эдик. Муҳим ўзгаришлардан бири – иш берувчиларни ДМИ текшируви ҳақида огоҳлантиришнинг бекор қилиниши. Бундан ташқари, қуйидагиларга эътибор қаратиш лозим:

• бандлик органлари томонидан юборилган ходимларни ишга қабул қилишни рад этганлик учун маъмурий жазо бекор қилинади;
• биометрик маълумотлар ёрдамида меҳнат шартномаларини онлайн тузиш ва бекор қилиш имконияти яратилади;
• иш ўринларини захирага қўйиш қоидаларига ўзгартиришлар киритилади;
• ишсизлик нафақасини тўлаш тартибига ўзгартиришлар киритилади;
• малака ошириш, қўшимча таълим олиш, касбга қайта тайёрлаш учун «касбий ваучер» жорий этилади;
• ЯММТда иш берувчи томонидан қонун бузилиши ҳолатларини унинг иштирокисиз кўриб чиқиш функцияси пайдо бўлади ва бошқалар.

Меҳнат кодексига киритилиши режалаштирилаётган ўзгартиришлар ҳақида батафсил тўхталиб ўтамиз. Меҳнат муносабатларини расмийлаштиришни соддалаштириш мақсадида Президент Бандлик вазирлиги, Адлия вазирлиги, Касаба уюшмалари федерацияси ҳамда Савдо–саноат палатасига Меҳнат кодексига ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги Қонун лойиҳасини ишлаб чиқишни топширди. Лойиҳа 2025 йил август ойида Олий Мажлисга кўриб чиқиш учун тақдим этилиши керак.

 

Ишга қабул қилиш ва доимий бошқа ишга ўтказиш тўғрисидаги буйруқларни бекор қилиш

Ишга қабул қилишни расмийлаштириш учун иш берувчи Меҳнат кодексининг 112-моддасида белгиланган босқичларга риоя қилиши керак. Дастлаб ходим учун таништириш тартиб–таомили ўтказилади. Сўнгра тарафлар келишувга эришган бўлса, ходим билан меҳнат шартномаси тузилади. Охирги босқичда иш берувчи ишга қабул қилиш тўғрисида буйруқ чиқаради ва ишга қабул қилиш тўғрисидаги маълумотларни меҳнат дафтарчасига ва Т-2 шахсий карточкасига киритади. 

Ишга қабул қилиш тўғрисида буйруқ чиқаришни 04.08.2025 йилдаги ПФ-126-сон Фармонга 1-илова 11-бандининг «б» кичик бандига мувофиқ бекор қилиш режалаштирилмоқда. Ҳозир бу мажбурий тартиб–таомил ҳисобланади.

 

Электрон меҳнат дафтарчаларига эга бўлган ходимлар учун қоғоз шаклидаги меҳнат дафтарчаларини бекор қилиш

Айни вақтда иш берувчилар қоғоз шаклидаги меҳнат дафтарчалари мавжуд бўлган ходимларга электрон меҳнат дафтарчалари билан бир қаторда қоғоз шаклидаги дафтарчаларни ҳам юритишлари шарт. Бу нафақат маълум бир вақтни олади, балки ҳужжатларда хатоларга йўл қўйилишига олиб келиши мумкин. Дастлаб муддатларни ўтказиб юбормаслик учун маълумотларни электрон меҳнат дафтарчасига киритган маъқул. Сўнгра маълумотлар қоғоз шаклидаги меҳнат дафтарчасига ҳам киритилади. Агар кадрлар бўйича мутахассиснинг бу билан бир қаторда вазифалари кўп бўлса ва тизим узилишлар билан ишлайдиган бўлса, маълумотларни тўлиқ киритмаслик ёки маълумотларни нотўғри кўрсатиш хавфи мавжуд.

Электрон меҳнат дафтарчаси мавжуд бўлган ходимлар учун қоғоз шаклидаги меҳнат дафтарчаларини мажбурий юритишни бекор қилиш режалаштирилмоқда .

 

Меҳнат шартномасида меҳнат мажбуриятларининг бир марта қўпол равишда бузилишлари рўйхати

Меҳнат мажбуриятларини бир марта қўпол равишда бузганлик учун ходим билан меҳнат шартномаси бекор қилиниши мумкин . Бунда, ушбу асос бўйича ишдан бўшатиш учун ташкилотнинг ИМТҚда ходимнинг ишдан бўшатилишига олиб келиши мумкин бўлган меҳнат мажбуриятларининг бир марта қўпол равишда бузилишлари рўйхати кўрсатилиши керак.

Иш берувчиларга меҳнат мажбуриятларининг бир марта қўпол равишда бузилишлари рўйхатини бевосита ходим билан тузилган меҳнат шартномасида кўрсатишга рухсат бериш режалаштирилмоқда. Бу 04.08.2025 йилдаги ПФ-126-сон Фармонга 1-илова 11-бандининг «д» кичик бандидан келиб чиқади.

Бироқ, амалиётда ушбу асос бўйича ишдан бўшатишни расмийлаштиришда кўплаб нозик жиҳатлар мавжуд. Масалан, беш дақиқага кечикканлик учун, агар бу корхона фаолиятига ҳеч қандай таъсир кўрсатмаган бўлса, меҳнат шартномасини бекор қилиш, ҳатто кечикиш ИМТҚда меҳнат мажбуриятларининг бир марта қўпол равишда бузилишлари рўйхатида кўрсатилган бўлса ҳам, хавфлидир. Ножўя хатти–ҳаракатни кўриб чиқишда унинг оғирлик даражасини ҳисобга олиш муҳимдир . 

 

Ходимни ишдан бўшатишни касаба уюшмаси қўмитаси билан келишиш

Айрим ҳолларда иш берувчи ходим билан меҳнат шартномасини бекор қилиш тўғрисидаги қарорни касаба уюшмаси билан келишиб олиши шарт. Бунда, агар касаба уюшмаси ижобий қарор қабул қилган бўлса, тартиб–таомилни касаба уюшмаси қарор қабул қилган пайтдан бошлаб бир ойдан кечиктирмай расмийлаштириш зарур (МК 164-моддаси).

Касаба уюшмасининг ижобий қароридан кейин иш берувчининг ташаббуси билан ходимни ишдан бўшатишнинг бир ойлик муддатини бекор қилиш режалаштирилмоқда. Бу 04.08.2025 йилдаги ПФ-126-сон Фармонга 1-илова 11-бандининг «ж» кичик бандидан келиб чиқади.