Узлуксиз иш маромида иш вақтини ҳисобга олиш тартиби

14.06.2022

«Ташкилот узлуксиз иш жадвалига эга. I-смена 08:00 дан 17:00 гача, 8 соат ишлайди. II-смена –17:00 дан 01:00 гача, 7 соат (шундан 22:00 дан бошлаб тўлов 1,5 баравар). III-смена 01:00 дан 08:00 гача, 6 соат (шундан 22:00 дан бошлаб тўлов 1,5 баравар). Тўлов II ва III - сменалар учун кўпроқ бўлиши учун табелга ҳар уч сменага 8 иш соатини қўйиш мумкинми? Даромад солиғи катта суммани ташкил қилади, натижада 1,5 баравар миқдордаги тўлов I-сменадаги ишчиларнинг иш ҳақига зўрға етади. Агар уларга аслида  7 ва 6 соат ёзадиган бўлсак, улар жуда ҳам кам олишади. Бундай вазиятда нима қилиш керак?».

 

– Иш вақтини ҳисобга олиш табелига  фақат сменада ҳақиқатда ишлаган вақтни қўйиш керак. Табелда ўртача иш вақтини олиш мумкин эмас, чунки бу кўплаб талабларга зид келади. Ҳақиқий рақамлар нафақат иш ҳақи бўйича ҳисоб-китобларни амалга ошириш учун, балки ходимнинг форс-мажор шароитда иш жойида ўтказган вақтини аниқлаштириш, расмий текширувлар ёки тергов чораларини кўриш учун ҳам керак бўлиши мумкин.

Меҳнат кодексининг 122-моддасига мувофиқ, соат 22-00 дан 6-00 гача бўлган вақт тунги вақт деб ҳисобланади. Тегишинча, юқоридаги мисолда II сменага 7 соат ишлаган вақтдан тунги 3 соат, III сменада эса  ишлаган 6 соатдан тунги 5 соат тўғри келади. Бу тунги соатлар учун  камида 1,5 баравар миқдорда ҳақ тўланиши керак .

Берилган мисолдаги муаммони ҳал қилишда иш вақтини жамлаб ҳисобга олиш ёрдам беради.

 

Жамлаб ҳисобга олишдан ким ва нима учун фойдаланади

Агар ишнинг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда кунлик ёки ҳафталик узлуксиз иш вақтига риоя қилишнинг имкони бўлмаса, корхоналар ҳисобга олишнинг ушбу усулини жорий қилишлари мумкин. Қоида тариқасида, мослашувчан иш вақти ва 8 соатдан ортиқ давом этадиган сменали ишда бунга эҳтиёж юзага келади. Иш вақтининг умумлаштирилган ҳисоби корхоналар томонидан қуйидагиларда қўлланилади:

  •  узлуксиз ишлаб чиқариш жараёни билан;
  • ишни ташкил этишнинг вахтали усули билан;
  • транспорт ва бошқалар.

Иш вақтини жамлаб ҳисобга олиш (кунлик ва ҳафталикдан фарқли ўлароқ) кунига ва ҳафта давомида белгиланган иш вақтидан четга чиқишга имкон беради. Бунда бир кунда (ҳафта) ортиқча ишлаш бошқа кун ёки ҳафтада камроқ ишлаш билан қопланиши мумкин. Асосийси, ҳисобга олинадиган даврдаги иш вақтининг умумий давомийлиги нормадан ошиб кетмаслиги .

Масалан, анестезиология/реанимация бўлимлари шифокорлари учун қисқартирилган иш вақти белгиланган – ҳафтасига 33 соатдан ошмайди. Шифокорлар, қоида тариқасида, сутка давомида навбатчилик қилишади (ушбу режимда ишлаш Меҳнат кодексининг 123-моддаси билан тақиқланган). Агар шифокор ҳафтада 2 марта навбатчиликда турса, у белгиланган ҳафталик иш вақти нормасидан ошиб кетади. 24 соат ишлайдиган дўконлар сотувчилари, ҳайдовчилар, умумий овқатланиш корхоналари ходимлари ва бошқалар шунга ўхшаш вазиятга тушишлари мумкин.  Бундай ҳолларда қонунда иш вақтини жамлаб ҳисобга олишни жорий этиш назарда тутилган. Тегишинча, иш вақтининг давомийлиги бир кун (смена) ёки бир ҳафта...

lock

Чтобы читать дальше, войдите на сайт, используя свою учетную запись. Вы можете воспользоваться своей учетной записью от любого сайта компании Norma. Если у вас нет учетной записи, зарегистрируйтесь.