Тавсияда:

– ишдан бўшатиш нафақасининг ҳисоб-китоби;

– ўриндошлар учун ишдан бўшатиш нафақасининг ҳисоб-китоби;

– ишдан бўшатиш нафақасини тўлашнинг мажбурийлиги.

Ишдан бўшатиш нафақаси қандай ҳисоб-китоб қилинади 

Меҳнат шартномаси бекор қилинган қуйидаги ҳолларда ишдан бўшатиш нафақаси тўланади МК 173-м:

• иш берувчининг ташаббусига кўра, ходимнинг айбли ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) муносабати билан ишдан бўшатилиши бундан мустасно;
• тарафларнинг хоҳиш-иродасига боғлиқ бўлмаган ҳолатларга кўра, алоҳида ҳоллар бундан мустасно;
• ходим янги меҳнат шартларида ишни давом эттиришни рад этганлиги муносабати билан;
• ходим тиббий хулосага мувофиқ соғлиғининг ҳолатига кўра ўзига қарши кўрсатма бўлмаган бошқа ишга ўтказишни рад этганлиги ёхуд иш берувчида тегишли иш бўлмаганлиги муносабати билан;
• ходим иш берувчи билан бирга бошқа жойдаги ишга кўчишни рад этганлиги муносабати билан;
• ходим ташкилотнинг мулкдори алмашганлиги, унинг қайта ташкил этилганлиги, идоравий тааллуқлилиги (бўйсунуви) ўзгарганлиги муносабати билан ишни давом эттиришни рад этганлиги муносабати билан.

Ишдан бўшатиш нафақасининг миқдори мазкур иш берувчидаги иш стажига боғлиқ бўлади ва у ходимнинг ўртача ойлик иш ҳақининг қуйидаги миқдоридан кам бўлиши мумкин эмас:

• 3 йилгача иш стажига эга бўлган ходимлар учун – 50 %идан;
• 3 йилдан 5 йилгача иш стажига эга бўлган ходимлар учун – 75 %идан;
• 5 йилдан 10 йилгача иш стажига эга бўлган ходимлар учун – 100 %идан;
• 10 йилдан 15 йилгача иш стажига эга бўлган ходимлар учун – 150 %идан;
• 15 йилдан ортиқ иш стажига эга бўлган ходимлар учун – 200 %идан.

Ўртача иш ҳақини ҳисоблаб чиқариш қоидалари Меҳнат кодексининг 257-моддасида белгиланган.

Иш вақтининг ойлик нормасини ишлаб берган ва меҳнат шартномасида белгиланган меҳнат вазифасини бажарган ходимнинг ўртача ойлик иш ҳақи ҳисоблаш кунидаги МҲЭКМдан кам бўлиши мумкин эмас.

Ўртача иш ҳақини ҳисоблаш учун қуйидаги формулалардан фойдаланинг:

Меҳнатга ҳақ тўлашнинг вақтбай тизимида ўртача иш ҳақи = Таътилдан олдинги охирги календарь ой учун тариф ставкаси (маош) + Ҳисоб-китоб даври учун иш ҳақининг қўшимча қисмининг ўртача ойлик суммаси;

Меҳнатга ҳақ тўлашнинг ишбай тизимида ўртача иш ҳақи = Таътилдан олдинги охирги календарь ой учун ишбай баҳолар бўйича ҳақиқатда ҳисобланган иш ҳақи + Ҳисоб-китоб даври учун иш ҳақининг қўшимча қисмининг ўртача ойлик суммаси;

Меҳнатга ҳақ тўлашнинг тарифсиз тизимларида ўртача иш ҳақи = МҲЭКМ + МҲЭКМдан ошадиган тўловларнинг ўртача ойлик суммаси. 

Ҳисоб-китоб даври учун иш ҳақининг қўшимча қисмининг ўртача ойлик суммаси – бу иш ҳақининг қўшимча қисми суммасининг 1/12 қисми (1/11, 1/10 ва ҳ.к. – тўлиқ йил ишламаганлар учун). Иш ҳақининг қўшимча қисми – қўшимча тўловлар, устамалар, мукофотлар ва компенсация ёки рағбатлантириш хусусиятига эга бошқа тўловлар суммаси МК 248-м. 3-қ.

Бу ҳақда батафсил бу ерда қаранг «Ўртача иш ҳақи қачон ва қандай ҳисобланиши керак». 

Ўриндошлар учун ишдан бўшатиш нафақаси қандай ҳисоб-китоб қилинади

Ишдан бўшатиш нафақаси умумий тартибда ўриндошларга ҳам тўланади.

Нега ишдан бўшатиш нафақасини тўлаш мажбурий

Агар Меҳнат кодексида ишдан бўшатиш нафақасини тўлаш назарда тутилган бўлса, унда буни албатта амалга ошириш лозим. Акс ҳолда иш берувчига нисбатан унинг тўланиши тўғрисида кўрсатма берилиши, шунингдек Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 49-моддасига мувофиқ маъмурий жавобгарликка тортилиши мумкин.

Агар ишдан бўшатиш нафақаси ўз вақтида тўлаб берилмаган бўлса, ходим назорат қилувчи органларга ёки судга мурожаат қилишини кутмасдан тўловни расмийлаштиринг.