Ishdan boʻshatilgan xodim sud bilan tahdid qilsa

preview

«Xodim mehnat intizomini buzganligi uchun ishdan boʻshatildi. Endi u ish joyiga tiklash uchun sudga murojaat qilish bilan tahdid qilmoqda. Asosiy shikoyatlar: uni boʻlgʻusi ishdan boʻshatish haqida ogohlantirmadik va buyruq nusxasini topshirmadik. Bu haqiqatda shunday:  ogohlantirishni unutdik,  buyruq nusxasini esa uning oʻzi olishdan bosh tortdi, bu haqida dalolatnoma tuzilgan. Ishdan boʻshatish uch oy avval sodir boʻlgan. Agar ish sudgacha yetib borsa, xavotirlanishimizga asos bormi?  Ishdan boʻshatilgandan keyin sobiq xodim qancha muddatda sudga murojaat qilishi mumkin?».

Savolga «Norma» eksperti, huquqshunos Lenara XIKMATOVA javob berdi:

 

– Agar ogohlantirishning yoʻqligi ishdan boʻshatishni rasmiylashtirishdagi yagona xato boʻlsa, tashvishlanmasangiz ham boʻladi. Asosiysi, mehnat majburiyatlarini buzganlik uchun mehnat shartnomasini bekor qilish tartibining oʻzi qonuniy ravishda amalga oshirilganligi.

Eslatib oʻtamiz, mehnat shartnomasini bekor qilish – mehnat intizomini buzganlik uchun intizomiy jazo usulidan biri (hayfsan va jarima bilan bir qatorda). Xodimni quyidagilar uchun ishdan boʻshatish mumkin:

  • MK 161-m. 2-q. 4-bandi boʻyicha – mehnat vazifalarini muntazam ravishda buzish

yoki

  • MK 161-m. 2-q. 5-bandi boʻyicha – mehnat vazifalarini bir marta qoʻpol ravishda buzish.

Mehnat shartnomasini bekor qilish uchun ushbu asoslarning har biri oʻziga xos xususiyatlarga, shartlarga va talablarga ega.

Ushbu talablardan biri xodimni kamida 3 kun oldin ishdan boʻshatish toʻgʻrisida ogohlantirishdir .

Shu bilan birga, ish beruvchi oʻz xohishiga koʻra xodimning ogohlantirish muddatini mutanosib pulli kompensatsiya bilan almashtirish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli .

Agar siz na unisini, na bunisini qilmagan boʻlsangiz, xodim sudga murojaat qilsa va sud jarayonida ishdan boʻshatish qonuniy ravishda amalga oshirilganligi aniqlansa, sud ish beruvchini xodimni ishga tiklamasdan, ogohlantirish uchun  kompensatsiya toʻlashga majbur qiladi .

 

Agar xodim buyruq nusxasini olishdan bosh tortsa 

Xodimga nisbatan intizomiy jazo qoʻllash choralari ish beruvchining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi, unda sabablar koʻrsatilishi kerak. Buyruq xodimga u qabul qilingan kundan boshlab uch ish kuni ichida, xodimning ishda yoʻq boʻlgan vaqtini hisobga olmagan holda imzo qoʻydirib e’lon qilinadi. Bunday buyruq bilan tanishtirilmagan xodim intizomiy jazo olmagan hisoblanadi.

Agar xodim ishdan boʻshatilgan kuni buyruq nusxasini olishdan bosh tortgan boʻlsa, bu ish beruvchining aybi emas. Bu holda guvohlar ishtirokida hujjat xodimga ovoz chiqarib oʻqib berilganligi, ammo xodim uni olishdan bosh tortganligi haqida dalolatnoma tuzasiz .

Keyingi ish kunidan kechiktirmay xodimga mehnat daftarchasini olish uchun kelishi yoxud mehnat daftarchasi pochta orqali yuborilishiga rozilik berishi zarurligi haqida bildirishnoma yuborish shart. Bildirishnomaga mehnat shartnomasi bekor qilinganligi toʻgʻrisidagi buyruq nusxasini ilova qiling.

MK bunga xodimning roziligini soʻramasdan mehnat shartnomasi bekor qilinganligi toʻgʻrisidagi buyruq nusxasini pochta orqali yuborishga ruxsat beradi.  Uni buyurtma xat orqali joʻnating. Xatni ilova bilan birga pochta orqali – pochta joʻnatmasini topshirish haqidagi bildirishnoma bilan yuboring. Kelgusida siz xatni olgan shaxsning imzosi boʻlgan blankni olasiz. Bildirishnoma blanki va pochta kvitansiyasini ham saqlab qoʻying.

Mehnat shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisidagi buyruqning xodimga berilgan koʻchirma nusxasi yoʻqolgan yoki buzilgan taqdirda, xodim ish beruvchiga bunday buyruqning yangi koʻchirma nusxasini berish uchun murojaat qilishga haqli boʻlib, ushbu koʻchirma nusxa xodimga u ish beruvchiga murojaat qilgan kundan e’tiboran uch kundan kechiktirmay berilishi kerak .

Pochta joʻnatmasidan tashqari siz xodimga buyruq nusxasini istalgan boshqa usullar bilan yetkazishingiz mumkin. Misol uchun:

  • elektron aloqa vositalari: elektron pochta, messenjerlar va boshqalar orqali;
  • buyruq nusxasini xodimning oʻziga yoki uning oila a’zolariga topshirish uchun mas’ul xodimlarni xodimning yashash joyiga yuborish.

Shunda ish beruvchida Mehnat kodeksining 171-moddasiga muvofiq xodim oldidagi oʻz majburiyatlarini bajarish uchun barcha choralarni qoʻllaganligining tasdigʻi boʻladi. Bu keyingi sud jarayonining oldini olishda yordam berishi mumkin.

 

Xodim qaysi muddatlarda sudga murojaat qilishi mumkin

Mehnat nizolari boʻyicha sudga murojaat qilish uchun muayyan muddatlar belgilanadi. Ishga tiklash nizolari boʻyicha xodimga u bilan mehnat shartnomasi bekor qilinganligi haqidagi buyruq nusxasi berilgan kundan boshlab uch oy  beriladi . 1995 yilda oʻzgartirilgan MK boʻyicha bu muddat bir oyni tashkil qilar edi.

Agar xodim buyruq nusxasi olingan kundan boshlab uch oylik muddat tugaganidan keyin sudga murojaat qilsa, ish beruvchi buni sudga e’lon qilishi mumkin. Ya’ni, da’vo muddati va da’voni rad etish uchun murojaat qilishi. Sud bunday iltimosnomani olib va ish materiallarini koʻrib chiqib, quyidagi xulosaga kelishi mumkin :

  • da’vo muddati uzrli sabablarga koʻra oʻtkazib yuborilgan deb topilsa, bu muddatni tiklashi

yoki

  • sudga murojaat qilish muddati uzrsiz sabablarga koʻra oʻtkazib yuborilganligini belgilaydi va da’voni rad etadi.
E’tibor bering

Agar tomonlar mediatsiya tartib-taomilini qoʻllasa, sudga murojaat etish muddatining oʻtishi toʻxtatib turiladi .

Mediatsiya – kelib chiqqan nizoni taraflar oʻzaro maqbul qarorga erishishi uchun ularning ixtiyoriy roziligi asosida hal qilish usuli. Mazkur tartib-taomilni oʻtkazish uchun taraflar oʻzaro kelishuvga koʻra bitta yoki bir nechta mediatorni tanlashadi .

Nizolarni tartibga solishning bu usuli majburiy emas, balki faqat xodim va ish beruvchining oʻzaro roziligi boʻyicha qoʻllaniladi.

Agar mediatsiya natija bermasa, xodim sudga murojaat qilishga haqli. Bunda yuqorida aytilganidek, sudga murojaat qilishning uch oylik muddati oʻtishi, mehnat nizosini mediatsiya tartibida koʻrib chiqish davrida toʻxatib turiladi.

 

 

Oʻzbekistonda mehnat shartnomasini bekor qilish – mehnat shartnomasini bekor qilish shartlari, mehnat shartnomalarini bekor qilish tartibi haqida batafsil oʻzbekistonda mehnat shartnomasini bekor qilish, mehnat shartnomasini bekor qilish Oʻzbekistonda mehnat shartnomasini bekor qilish. Bu yerda siz mehnat shartnomasini bekor qilish, mehnat shartnomasini bekor qilish jarayoni qanday sodir boʻlishi haqida ma’lumot olishingiz mumkin /oz/publish/doc/text190433_agar_ishdan_bushatilgan_hodim_sud_bilan_tahdid_qilsa1