Иш берувчи қуйидаги ходимларни дастлабки (меҳнат шартномаси тузилганда) ва даврий (меҳнат фаолияти давомида) мажбурий тиббий кўриклардан ўтказишни ташкил этиши шарт:

• 18 ёшгача;
• умумбелгиланган пенсия ёшига етган;
• ногиронлиги бўлган шахслар;
• меҳнат шароити ноқулай ишларда, тунги ишларда ва транспорт воситалари ҳаракати билан боғлиқ ишларда банд бўлганлар;
• озиқ-овқат саноати, савдо ва аҳолига бевосита хизмат кўрсатувчи бошқа тармоқлардаги ишларда банд бўлганлар;
• болаларни ўқитиш ёки тарбиялаш билан бевосита шуғулланувчи умумий ўрта таълим ташкилотлари, мактабгача таълим ташкилотлари ва бошқа ташкилотларнинг педагог ва бошқа ходимлари.

Бундай кўрик, одатда, юқумли ва паразитар касалликлар тарқалишининг олдини олиш, шунингдек касб касалликлари, заҳарланишлар ва бахтсиз ҳодисаларнинг олдини олиш мақсадида ўтказилади.

Дастлабки ва даврий мажбурий тиббий кўриклар ўтказиладиган меҳнат шароитлари ноқулай бўлган ишлар ва бошқа ишлар рўйхатини, шунингдек уларни ўтказиш тартибини Соғлиқни сақлаш вазирлиги белгилайди.

Ҳозирда 2387-сонли Ходимларни тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низом амал қилмоқда. У ташкилотларда ходимларни дастлабки ва кейинги даврий тиббий кўриклардан ўтказиш тартибини белгилайди.

Тиббий кўрикларни мазкур ташкилотга тиббий хизмат кўрсатувчи даволаш-профилактика муассасаси ўтказади. Агар бундай ДПМ мавжуд бўлмаса – ташкилот жойлашган ердаги ҳудудий даволаш-профилактика муассасалари.

Даврий тиббий кўриклар Санитария, гигиена ва касб касалликлари институтида, шунингдек Тошкент тиббиёт академиясида ҳам ўтказилиши мумкин.

Иш берувчи Давлат санитария-эпидемиология назорати марказлари ва ташкилотнинг касаба уюшмаси қўмитаси билан биргаликда ҳар календарь йилнинг 1 декабригача тиббий кўрикдан ўтиши лозим бўлган ходимларни аниқлаши керак. Бу ҳақда махсус шаклдаги далолатнома тузилади.

Хавфли ва зарарли ишлаб чиқариш омиллари бўлган ишларда банд бўлган ходимлар даврий тиббий кўриклар натижаларига кўра қуйидаги гуруҳларга бўлинади:

• D1 – зарарли ишлаб чиқариш омиллари таъсири белгилари йўқ;
• D2 – касбий касалликлар ривожланиш хавфи юқори бўлган гуруҳ;
• D3 – касбий касалликлар аниқланган беморлар.

Тиббий кўрик қандай ўтказилади

Ходимларни тиббий кўрикдан ўтказиш учун қуйидаги амалларни бажариш зарур :

1. Ходимлар тоифасини белгилаш

Иш берувчи мажбурий тиббий кўрикдан ўтказилиши лозим бўлган ходимлар тоифасини белгилаши керак. Меҳнат шароити ноқулай бўлган касблар ва ишлар рўйхатини, шунингдек уларни кўрикдан ўтказиш тартибини Соғлиқни сақлаш вазирлиги белгилайди.

2. Ходимлар рўйхатини тузиш

Тасдиқланган рўйхат асосида дастлабки ва даврий тиббий кўрикдан ўтиши шарт бўлган ходимлар рўйхатини тузиш лозим. Ушбу рўйхат меҳнат шароитлари ва соғлиқ учун мавжуд хавфлар асосида шакллантирилади.

3. Тиббий кўрик вақти ва жойини келишиб олиш

Иш берувчи тиббий кўрикларни ўтказиш вақти ва жойини тиббиёт муассасаси билан келишиб олиши шарт. Ўз вақтида хабардор қилинишини таъминлаш, яъни ходимлар тиббий кўрикдан ўтиш санаси ва жойи тўғрисида олдиндан хабардор қилинишини таъминлаш муҳимдир.

4. Тиббий хулоса олиш

Тиббий кўрик ўтказилганидан сўнг даволаш муассасаси лавозим мажбуриятларини бажаришга яроқлилигини ёки қандайдир чекловларни тасдиқловчи тиббий хулоса беради. Ушбу хулоса иш берувчига тақдим этилади ва кейинчалик ишга қўййиш тўғрисида қарор қабул қилиш учун фойдаланилиши керак.

Тиббий кўрик натижалари қандай расмийлаштирилади

Даврли тиббий кўрик натижалари бўйича тиббий комиссия ҳар бир ходимни кўрикдан ўтказиш натижалари қайд этилган якуний далолатнома тузиши шарт. Ушбу ҳужжат ходимларнинг, айниқса иши потенциал хавфли ёки зарарли меҳнат шароитлари билан боғлиқ бўлганларнинг, саломатлик ҳолатини баҳолаш учун муҳим ҳужжат бўлиб хизмат қилади.

Якуний ҳужжатга киритиладиган ахборот:

• Кўрикнинг умумий натижалари: ходимларнинг соғлиғи тўғрисидаги маълумотлар акс эттирилади, улар тиббий кўрикдан ҳеч қандай эътирозларсиз ўтганлиги ёки бирон бир касаллик аниқланганлиги кўрсатилади.
• Касбий касалликка шубҳа: агар ходимда касбий касалликка шубҳа пайдо бўлса, бу далолатномада кўрсатилади. Бундай ходимлар ташхисни тасдиқлаш учун кейинги текширувларга юборилади.
• Бошқа ишга ўтказиш зарурати: агар текширув натижаларига кўра жорий лавозимда меҳнат вазифаларини бажаришни давом эттиришга қарши кўрсатмалар аниқланган бўлса, комиссия, ходимнинг соғлиғи ҳолатини ҳисобга олган ҳолда, уни вақтинча ёки доимий равишда бошқа ишга ўтказишни тавсия қилиши мумкин.
• ТМЕКга (тиббий-меҳнат эксперт комиссиясига) юбориш: ногиронлик гуруҳини аниқлаш учун тиббий кўрсатмалар мавжуд бўлганда ходим ТМЕКга юборилади, бу ҳам якуний далолатномада ташхисни кўрсатган ҳолда қайд этилади.

Якуний далолатнома тўрт нусхада тузилади:

Корхона маъмуриятига – ўтказилишга, қўшимча текширувга ёки чекловларга муҳтож бўлган ходимларга нисбатан кейинги ҳаракатларни бажариш ва назорат қилиш учун.

Касаба уюшмаси ташкилотига – ходимларнинг ҳуқуқлари ҳимоя қилинишини таъминлаш ҳамда соғлиқни сақлаш ва меҳнат фаолияти масалаларида уларнинг манфаатларини ҳисобга олиш учун.

Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги ҳудудий хизматига – ходимларнинг соғлиғи ҳолатини назорат қилиш ва корхонада меҳнат шароитларини назорат қилиш учун.

Даволаш-профилактика муассасасига – сақлаш ва келгусида, балки, фойдаланиш учун кўрикдан ўтказган тиббиёт муассасасининг архивида қолади.

Агар кўрик натижаларига кўра касб касаллиги белгилари аниқланса, тиббий комиссия ходимни кейинги текшириш учун Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Санитария, гигиена ва касб касалликлари илмий-тадқиқот институтининг ёки Тошкент тиббиёт академиясининг ихтисослаштирилган клиникаларига юборади. У ерда касалликнинг касбий фаолият билан алоқадорлиги чуқур ўрганилади ва зарур ҳолларда кейинчалик даволаш, реабилитация қилиш ёки меҳнат шароитларини ўзгартириш бўйича тавсиялар белгиланади.