Берилган маълумотнома ўз-ўзидан вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси тайинланишига асос бўладиган ҳужжат сифатида тан олиниши мумкин эмас. Ходимни ишдан озод қилиш ва унга нафақа ҳисоблаш учун, эркин шаклда расмийлаштирилган маълумотнома эмас, балки белгиланган тартибда берилган меҳнатга лаёқатсизлик варақаси асос бўлади. Ҳозирги кунда касаллик варақасининг электрон шакли жорий этилган бўлиб, иш берувчи ҳисобга айнан шундай ҳужжатларни қабул қилиши шарт.

Бунда олинган маълумотнома ходим ҳақиқатан ҳам даволанишда бўлганлиги ва унинг ишда бўлмаганлиги узрли сабаблар билан боғлиқлигининг далили бўлиб хизмат қилиши мумкин. Яъни ишда бўлмаслик – прогул эмас, балки узрли сабабларга кўра бўлмаслик вақтидир. Бироқ меҳнатга лаёқатсизлик даврини тўғри расмийлаштириш ва кейинчалик ҳақ тўлаш учун, ДПМ ходимга электрон тизимда акс эттириладиган белгиланган намунадаги меҳнатга лаёқатсизлик варақасини расмийлаштириши зарур.

Шундай қилиб, иш берувчи тақдим этилган маълумотномани узрли сабабга кўра ишда бўлмаганликнинг тасдиғи сифатида қабул қилиши ва ходимга унга белгиланган тартибда меҳнатга лаёқатсизлик варақасини беришни сўраб, тиббиёт муассасасига мурожаат қилишни тавсия этиши лозим. Фақат шундай ҳужжат асосида касаллик варақасини расмийлаштириш ва тегишли тўловларни тайинлаш мумкин.

Ходим my.gov сайтидаги унинг шахсий кабинетидан юклаб олинган электрон касаллик варақасини тақдим этди. Вақтинчалик меҳнатга қобилиятсизлик нафақасини тўғри расмийлаштириш учун қандай ҳужжатлар керак? Фақат my.mehnat тизимидаги электрон варақа билан чекланиш керакми ёки ижтимоий суғурта комиссиясининг баённомасини тузиш шартми? Агар корхонада комиссия тузилмаган бўлса, нима қилиш керак?

Вақтинчалик меҳнатга қобилиятсизлик нафақасини тайинлаш ва тўлаш иш берувчи my.mehnat (ЯММТ) тизимидан юклаб оладиган электрон касаллик варақаси асосида амалга оширилади.

Бироқ, касаллик варақасининг ўзи тўлов учун етарли ҳужжат ҳисобланмайди. Қонунчилик корхонада раҳбарнинг буйруғи билан тасдиқланган ижтимоий суғурта бўйича комиссия фаолият юритишини талаб қилади . Айнан шу комиссия электрон касаллик варақасини кўриб чиқади ва нафақа тайинлаш тўғрисида қарор қабул қилади.

Унинг ваколатига қуйидагиларни аниқлаш киради:

• ходимнинг нафақа олиш ҳуқуқларини;
• нафақа миқдорини (иш ҳақига нисбатан %да);
• ҳақ тўланиши лозим бўлган иш кунлари сонини.

Комиссия ишининг натижалари баённомада қайд этилади, унда қуйидагилар албатта кўрсатилади:

• қарорнинг санаси ва рақами;
• тайинланган нафақа миқдори;
• ҳақ тўланадиган кунлар сони.

Агар корхонада ижтимоий суғурта бўйича комиссия тузилмаган бўлса, нафақа тайинлаш мажбурияти иш берувчининг буйруғи билан тасдиқланган ваколатли шахсга юклатилади. Бундай ҳолда у ҳам белгиланган тартибда қарорни расмийлаштиради.

Шундай қилиб, вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини тўғри расмийлаштириш учун нафақат my.mehnat тизимидан электрон касаллик варақасини тўлдириш ва юклаб олиш, балки комиссиянинг қарорини ҳам ҳужжатлар билан расмийлаштириш зарур. Бу нафақани қонуний тўлаш ва текширувлар чоғида эътирозларнинг олдини олиш имконини беради.

Ходим ўз хоҳишига кўра ишдан бўшаш тўғрисида ариза берди. Меҳнат шартномаси бекор қилинган куни у касал бўлиб қолди ва 5 кунга касаллик варақасини расмийлаштириб, ишга чиқмади.

Иш берувчи, вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик варақаси расмийлаштирилганига қарамай, ходимни МК 160-моддаси бўйича ишдан бўшатишга ҳақли. Иш берувчи ходимга касаллик варақасида кўрсатилган барча кунлар учун нафақа тўлаши шарт, чунки уни олиш ҳуқуқи охирги иш кунида пайдо бўлган.

Ходим штатни қисқартириш бўйича меҳнат шартномасини бекор қилиш тўғрисидаги огоҳлантириш даврида касал бўлиб қолди ва касаллик варақасини расмийлаштирди.

Иш берувчи ходим касал бўлган даврда уни ўз ташаббусига кўра ишдан бўшатишга ҳақли эмас. Нафақа ходимга меҳнатга лаёқатсизлик варақасида кўрсатилган барча кунлар учун тўланади.

Ходиманинг боғча ёшидаги болалари бор ва у доимий равишда – ойига бир неча марта "касаллик варақаси"ни расмийлаштиради. Ярим йил ичида биз фақат унинг ўзига 13 та вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик варақаси учун ҳақ тўладик. У "касаллик таътили"да бўлганида, унинг ўрнига бошқа ходимлар ишлайди – уларга ҳам қўшимча юклама учун ҳақ тўлаймиз. Қандай асосларга кўра "касаллик нафақаси"ни тўлашни бекор қилиш мумкин?

Иш берувчи вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик варақалари учун, агар улар тиббиёт муассасаси томонидан белгиланган қоидаларга мувофиқ расмийлаштирилган бўлса, ҳақ тўлаши шарт.

Ходим, бир неча кун давомида ишга чиқмасдан, тиббий кўрикдан ўтди. Кейин у тиббий маълумотнома ва хулосаларни олиб келди, аммо касаллик варақасини тақдим этмади. Бундай ҳолда иш берувчи вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини тўлаши керакми?

Йўқ, тўлаши керак эмас.

Вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик варақаси – ишдан озод қилиш ва вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини тўлаш учун асос бўладиган ҳужжатдир.

Меҳнатга лаёқатсизлик варақаси касаллик, шикастланиш, ҳомиладорлик, туғиш, оиланинг бемор аъзосини парвариш қилиш зарурати, протезлаш, санаторий-курортда даволаниш, шунингдек соғлиғининг ҳолатига кўра ва карантин муносабати билан бошқа ишга ўтказиш учун вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик экспертизаси натижалари бўйича аниқланган вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизликни тасдиқлайди.

Ходим томонидан тақдим этилган тиббий текширув натижалари бўйича берилган маълумотномалар ва хулосалар вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик варақасининг ўрнини босмайди ва иш берувчига унга тегишли нафақани тўлаш мажбуриятини юкламайди.

Ходим унга ногиронликни расмийлаштириш учун шаклни тўлдиришни сўраб, кадрлар бўлимига мурожаат қилди. Ҳужжатлар текширилганда, охирги уч ой давомида ходимда меҳнатга лаёқатсизлик варақалари расмийлаштирилганлиги маълум бўлди. Бироқ у бу ҳақида раҳбариятга хабар бермаган ва шу вақт давомида ўз меҳнат вазифаларини бажаришда давом этган. Унга иш ҳақи амалда ишлаган вақти учун бўлгани каби ҳисобланган ва тўлиқ миқдорда тўланган. Савол туғилади: ушбу вазиятда иш берувчи қандай ҳаракатларни амалга ошириши керак ва бу тўловлар ва кадрлар ҳисобига қандай таъсир кўрсатади?

Ходимлар орасида касаллик фактини яшириш ҳолатлари тез-тез учраб туради, бу эса ўз навбатида ЯММТ тизимида электрон шаклдаги меҳнатга лаёқатсизлик варақаси билан тасдиқланади. Ходимлар вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси ўрнига кўпроқ пул ишлаш умидида, баъзан эса касаллик варақаси бўйича бир вақтнинг ўзида ҳам нафақа, ҳам иш ҳақини олиш учун ишлашда давом этадилар.

Ўхшаш вазиятларда иш берувчи қандай йўл тутиши керак?

Оқибатда давлат органлари томонидан вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик бўйича нафақалар тўланмаганлиги тўғрисидаги қоидабузарликларни қайд этилишига, ёки касаллик даврида ишлашга мажбурлашга (иш берувчилар томонидан) олиб келадиган бундай ҳолатларнинг олдини олиш мақсадида:

• ходимлардан касаллик варақасини очишда касалликнинг бошланиши ва тугаши тўғрисида кадрлар хизматини ўз вақтида хабардор қилишни сўранг;
• кадрлар хизмати ходимларига ЯММТ тизимини ("касаллик варақалари" бўлими) ўз вақтида расмийлаштирилмаган вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик варақаларини аниқлаш юзасидан мунтазам равишда текшириш ва чоралар кўриш мажбуриятини юкланг;
• ходимларга иш берувчи қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ўртача иш ҳақи ёки унинг бир қисми миқдорида вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини тўлаши шартлигини тушунтиринг.

Бироқ агар касаллик варақаси очилгандан кейин ходим ишлашни давом эттирса ва шу кунлар учун иш ҳақи ҳисобланса, унга бу давр учун меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси тўланмайди. Нафақа – бу, аслида, йўқотилган иш ҳақини компенсация қилишдир. Касаллик даврида ишлаш эса касаллик режимини бузиш сифатида баҳоланиши керак, уни бузган ходимлар иш берувчи томонидан тўланадиган нафақани олиш ҳуқуқидан маҳрум бўлади.

Агар ТИЭК иш берувчидан ўз шаклида ходимга нафақа тўланган-тўланмаганлигини кўрсатишни талаб қилса – тасдиқловчи ҳужжатлар ва ходимнинг тушунтириш хатини илова қилган ҳолда нафақани рад этиш сабаблари тўғрисида далиллар билан жавоб беринг.

– Агар ходимнинг айнан бир касаллик бўйича (сил касаллиги бундан мустасно) вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик даври узлуксиз тўрт ойни, танаффуслар билан 12 ой мобайнида жами 6 ойни ташкил қилса, даволаш-профилактика муассасаси (ДПМ) беморни тиббий-ижтимоий-эксперт комиссиясига (илгари – ТМЭК, ҳозирда – ТИЭК) юборади.

Бунда меҳнатга лаёқатсизлик варақаси ёки меҳнатга лаёқатсизлик тўғрисидаги маълумотноманинг амал қилиш муддати бемор ТИЭКга юборилган кундан бошлаб тўхтатиб турилади.

Шундай қилиб, айни бир касаллик бўйича вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизликнинг танаффуслар билан жами 12 ойлик даврдаги тўлиқ 6 ойи ўтгандан сўнг, сиз ходимнинг даволаш муассасаси томонидан ТИЭКга юборилганлигини назорат қилишингиз керак. Охирги меҳнатга лаёқатсизлик варақасида, ушбу ҳолатда сана кўрсатилган ҳолда, ТИЭКга юбориш тўғрисида белги қўйилади:

Шу санадан бошлаб ва ТИЭК қарори қабул қилингунга қадар вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини тўлашни вақтинча тўхтатиб туринг.

ТИЭК тиббий кўрикни ҳужжат қабул қилинган кундан бошлаб икки ҳафта давомида ўтказади.

ТИЭК хулосасини меҳнатга лаёқатсизлик варақасининг бўлимида кўринг:

Тиббий текшириш натижаларига кўра, воқеалар ривожининг 2 та варианти бўлиши мумкин:

1-вариант. ТИЭК ходимни ногирон деб топмайди

Бундай ҳолатда ДПМ касаллик варақасини ходимнинг меҳнат лаёқати тиклангунга қадар, аммо 2 ойдан ортиқ бўлмаган муддатга узайтиради. Иш берувчи эса вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини ТИЭК қарорига кўра тўлайди.

2-вариант. ТИЭК ходимни ногирон деб топади

Унинг меҳнат фаолиятини давом эттириш тўғрисидаги кейинги қарорлар ТИЭК хулосасига мувофиқ қабул қилинади.

Зарур бўлганда ёки шубҳа туғилганда сиз ходимга меҳнатга лаёқатсизлик варақаларини берадиган ДПМдан уларни узайтиришнинг асослилигини тасдиқлашини сўрашга ҳақлисиз.

Вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини тўлашни мустақил равишда бекор қила олмайсиз.

Ходим унга ўртача иш ҳақининг 100 фоизи миқдорида вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси тўлашни талаб қилмоқда, чунки унинг 16 ёшга тўлмаган уч нафар фарзанди бор, улардан бири – ўзиники эмас ва фарзандликка олинмаган.

1.  Бу норма фақат ишлайдиган-оналарга эмас, балки ишлайдиган-оталарга ҳам татбиқ этиладими?

2. Мазкур вазиятда ходим нафақани 100 фоиз миқдорда олиш ҳуқуқига эгами?

1. Вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақаларини тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги Низомнинг 22-бандида ходимларнинг нафақа олиш ҳуқуқи, айнан ким: ходим-ота ёки ходим-она эканлиги кўрсатилмаган ҳолда, назарда тутилган. Шундан келиб чиқиб, қарамоғида 16 ёшга (ўқувчилар 18 ёшга) тўлмаган уч ва ундан ортиқ фарзанди бўлган ходим-оталарга ўртача иш ҳақининг 100 фоизи миқдорида вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси тўланиши керак.

2. Ушбу вазиятда ходим вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини 100 фоиз миқдорида олиш учун, оиладаги учинчи фарзанд (у томонидан фарзандликка олинмаган) унинг қарамоғида эканлигини, яъни ўз отасидан алимент олмаслиги ва ўз отаси ёки онаси вафот этган тақдирда боқувчисини йўқотганлик пенсиясини олмаслигини исботлаши керак.

Ходим ўз ташкилотининг ижтимоий масалалар бўйича комиссиясига қуйидагиларни тақдим этиши керак:

• 16 ёшгача бўлган барча болаларнинг туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномаси (18 ёшгача бўлган ўқувчи болаларнинг паспортлари);
• 16 ёшдан катта ўқувчи болалар учун – ўқув юртини тамомлаш муддати кўрсатилган ҳолда ўқиш жойидан маълумотнома;
• никоҳ тузилганлиги тўғрисидаги гувоҳнома;
• оила таркиби тўғрисидаги маълумотнома ёки Ф-17 нусхаси;
• маҳалланинг қўшнилар иштирокида улар ҳақиқатан ҳам биргаликда яшаётгани тўғрисидаги далолатномаси.

Амалдаги қонунчиликда ўгай ўғил ёки ўгай қизнинг алимент ёки боқувчисини йўқотганлик пенсиясини олмаслигини исботлаш тартиби аниқ белгиланмаган.  Алимент олмаслик фактини қуйидаги усуллар орқали ҳужжатлар билан исботлаш мумкин:

• алиментлар мажбурий (суд тартибида) ундирилганда – Мажбурий ижро бюроси маълумотномасини тақдим этиш.

Эслатиб ўтамиз

2021 йил 1 мартдан бошлаб ундирувчи томонидан алиментларни олиш Алимент мажбуриятларини ижро этиш ва назорат қилишнинг ягона ахборот тизими орқали амалга оширилади, у алимент мажбуриятлари бўйича алоҳида банк ҳисобварағи билан интеграция қилинади, корхона ушбу ҳисобвараққа ушлаб қолинган алимент суммасини ўтказади. Бош прокуратура ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси алимент олувчи номига банк картасини расмийлаштиради ва унга мазкур ҳисобварақдан алимент пуллари, шу жумладан қарздорнинг иш ҳақидан ушлаб қолинган алимент пулларини ўтказади.

• ўз ота-онаси ишлайдиган ташкилот бухгалтериясига болага алиментлар на ижро варақаси бўйича, на ходимнинг аризасига кўра ихтиёрий равишда ушлаб қолинмаслиги тўғрисида маълумотнома тақдим этиш;
• болага алиментдан ихтиёрий воз кечилганда – суднинг алиментдан воз кечиш тўғрисидаги қарори (келишув битими);
• ўз ота-онаси вафот этган тақдирда – ўлим тўғрисидаги гувоҳнома нусхасини ва болага боқувчисини йўқотганлик пенсияси расмийлаштирилмаганлиги тўғрисида Пенсия жамғармасидан маълумотномани тақдим этиш.

Касаллик нафақасининг миқдори ходимларнинг иш стажига ва ижтимоий аҳамиятга эга бўлган касалликларнинг турларига боғлиқ. Бунда айрим тоифадаги ходимлар, иш стажидан қатъи назар, ўртача иш ҳақининг 100 фоизи миқдорида нафақа олиш ҳуқуқига эга. Шунингдек қарамоғида 16 ёшга тўлмаган уч ва ундан ортиқ болалари (18 ёшга тўлмаган ўқувчилар) бўлган ходимлар ҳам шулар жумласига киради.

Шунга кўра, қарамоғида 16 ёшгача (ўқувчилар учун 18 ёшгача) бўлган уч ва ундан ортиқ боланинг бўлиши оиланинг ёлғиз ишлайдиган ота-онадан иборат бўлишидан ёки ота ҳам, она ҳам ишлайдиган тўлиқ оила бўлишидан қатъи назар, болаларни тўлиқ таъминлашни англатади. Бунда ҳар бири ўз қарамоғидаги фарзандлари учун боқувчи бўлиб ҳисобланади.

Ушбу вазиятда ходимга ўртача иш ҳақининг 100 фоизи миқдорида нафақа тайинлаш тўғрисида қарор қабул қилиш учун, болаларнинг туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномаларини: уларнинг ёши, ходим уларнинг отаси эканлиги; ёки ходим ҳақиқатан ҳам болаларнинг расмий васийси эканлигини тасдиқловчи ҳужжатларни текширинг.

Агар ҳужжат бўйича ходим кўрсатилган тоифага кирмаса, нафақа миқдорини унинг иш стажи ва касаллик хусусиятига қараб аниқланг.

Вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини ҳисоблашда ОТМда таълим олиш иш стажига қўшиладими? Агар қўшилса, қандай шартлар асосида?

ОТМда кундузги таълим олиш фақат умумий иш стажи камида 7 йил бўлган ходимлар учун иш стажига қўшилади. Агар стаж 7 йилдан кам бўлса, вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини ҳисоблашда ўқиш даври ҳисобга олинмайди.

Вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини ҳисоблашда Давлат пенсияларини тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги Низомда белгиланган пенсияларни тайинлаш учун, иш стажини ҳисоблаб чиқиш тартиби татбиқ этилади.

Муҳим

Пенсия олиш ҳуқуқини берадиган иш стажига олий таълим ташкилотларида, шу жумладан аспирантурада, докторантурада ва клиник ординатурада, кундузги ўқиш қўшиб ҳисобланади. Бироқ шуни инобатга олиш муҳимки, ОТМда ўқиш даври фақат камида 7 йиллик иш стажи мавжуд бўлганда, ушбу даврда ижтимоий солиқ тўлаш шарти билан стажга қўшилади.

Агар ходимнинг умумий стажи (ўқишни ҳисобга олмаган ҳолда) 7 йилдан кам бўлса, у ҳолда ОТМда ўқиш даври нафақани ҳисоблаш учун стажга қўшилмайди. Бундай ҳолда нафақа касалликка қараб 60 фоиздан 80 фоизгача миқдорда тўланади.

Агар умумий меҳнат стажи (ўқишни ҳисобга олмаганда) 7 йил ва ундан ортиқ бўлса, у ҳолда ОТМда ўқиш даври стажга қўшилади ва нафақа миқдори 8 йилдан ортиқ стаж учун бўлгани каби – 80 фоиздан 100 фоизгача ҳисобланади.

Компаниямизда биз хориждан ишга жалб қилган бир қатор чет эллик мутахассислар бор. Улардан бири касал бўлиб қолди. Чет эллик ходимга умумий асосларда вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини расмийлаштириш ва тўлаш керакми ёки чет эллик ходимлар учун бошқа қоидалар амал қиладими?

Ўзбекистон Республикасида меҳнат шартномаси бўйича расман ишлаётган чет эл фуқаролари Ўзбекистон фуқаролари билан бир хил шартларда вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини олиш ҳуқуқига эга. Нафақа ЯММТ тизимидаги электрон касаллик варақаси асосида тайинланади ва қонунчиликда белгиланган миқдорларда тўланади.

Ўзбекистон Республикаси ташкилотларида меҳнат шартномаси бўйича ишлаётган чет эл фуқаролари мамлакат фуқаролари билан бир хил меҳнат ҳуқуқлари ва кафолатларидан фойдаланадилар. Бу шуни англатадики, улар вақтинча меҳнатга лаёқатсиз бўлган тақдирда, агар улар учун мажбурий суғурта бадаллари тўланган ва тўловларни тайинлаш шартларига риоя қилинган бўлса, умумий асосларда нафақа олиш ҳуқуқига эга.

Вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси ЯММТда шакллантириладиган электрон касаллик варақаси асосида тайинланади. Электрон ҳужжат аввалги қоғоз шаклдаги касаллик варақасининг ўрнини босади, бироқ ташкилотда нафақаларни тайинлаш бўйича комиссия баённомасини расмийлаштиришни бекор қилмайди.

Бунда агар касаллик даври қуйидагилар билан тўғри келса, нафақа тайинланмайди:

• иш ҳақи сақланмайдиган таътил;
• иш ҳақи қисман сақланадиган таътил;
• болани парваришлаш бўйича таътил;
• ишни вақтинча тўхтатиб туриш (иш ҳақи сақланмайдиган вақт);
• иш ҳақини тўлаш тўхтатилган ҳолда ишдан четлаштириш;
• ҳарбий ўқув ёки синов йиғини;
• ишлаб чиқаришдан ажралмаган ҳолда берилган ўқув таътили билан.

Шундай қилиб, агар чет эллик ходим расман ишга жойлаштирилган ва унинг меҳнат шартномаси ЯММТда рўйхатдан ўтказилган бўлса, иш берувчи электрон касаллик варақасини тўлдириши ва вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини тўлаши шарт.

Ходим вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик варақасини расмийлаштирди. Касаллик нафақасини ким тўлаши керак: давлатми ёки ташкилотнинг ўзими? Агар компания бюджетдан ташқари ташкилотлар жумласига кирса, умуман нафақа тўламаслик мумкинми, чунки харажатлар давлат томонидан қопланмайди?

Вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини тўлаш тартиби Низом билкн белгиланган:

• Бюджет ташкилотлари нафақани бюджет маблағлари ҳисобидан тўлайди.
• Бюджетдан ташқари ташкилотлар – ўз маблағлари ҳисобидан тўлайди.

Тўлов жамоа шартномасида, локал ҳужжатда ёки меҳнат шартномасида белгиланган муддатларда, бироқ меҳнатга лаёқатсизлик варақаси тақдим этилган кундан эътиборан 16 календарь кундан кечиктирмай амалга оширилиши керак (Низомнинг 6-банди). Нафақани қанча миқдорда тўлаш кераклиги ҳақида янада батафсил жавобда>>

Вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини ҳисоблашда Ўзбекистонда ишлаш учун жалб қилинган мутахассиснинг хорижий стажини умумий меҳнат стажига қўшиш керакми?

Вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасининг миқдори ЯММТ маълумотлари билан тасдиқланадиган умумий меҳнат стажига боғлиқ . Шундай экан, хорижий стаж ҳужжатлар билан тасдиқланган тақдирда ҳам, у ЯММТ тизимида акс эттирилмайди, демак, вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини ҳисоблашга таъсир кўрсатмайди.

Агар компания чет эллик мутахассиснинг хориждаги стажини ҳисобга олишдан манфаатдор бўлса, буни ташкилотнинг ички локал ҳужжатида назарда тутиш мумкин. Масалан, жамоа шартномасида ёки меҳнатга ҳақ тўлаш тўғрисидаги низомда қўшимча тўловлар, устамалар ёки компенсациялар тайинлашда хорижий тажрибани ҳисобга олишни қайд этиш.

Бироқ шуни инобатга олиш муҳимки, агар хорижий стаж тўловлар учун асос сифатида фойдаланилса, бундай суммалар ходимга меҳнат лаёқатини вақтинча йўқотганда қўшимча тўлов (ишланмаган вақт учун ҳақ тўлаш) деб эътироф этилади ва ЖШОДС ҳамда ижтимоий солиқ солинади.

Шундай қилиб, чет эллик ходимнинг вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси миқдори ЎзРда олинган ва ЯММТда тасдиқланган умумий меҳнат стажига боғлиқ. Бунда жамоа шартномасида, вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақасини ҳисоблаб чиқариш учун, хорижий стажни умумий меҳнат стажига қўшиш назарда тутилиши мумкин.

Эслатиб ўтамиз

Ўзбекистон Республикасида доимий яшайдиган хорижий фуқароларга ва фуқаролиги бўлмаган шахсларга чет элдаги иш стажига, агар халқаро шартномаларда ўзгача ҳол назарда тутилмаган бўлса, Ўзбекистон Республикасидаги ишга тўғри келадиган стажнинг 1/3дан ортиқ бўлмаган доирада киритилади